Het grootste obstakel voor preventie op de werkvloer? Gebrek aan kennis

Werkgevers investeren te weinig in preventie, en dat ligt zelden aan geld. Dat concludeert SEO Economisch Onderzoek in het rapport Prikkels voor preventie op de werkvloer, in opdracht van het ministerie van SZW. De grootste belemmeringen zijn gebrek aan kennis, capaciteit en het besef dat preventie nodig is. Voor ons klinkt dat vertrouwd. Al ruim twintig jaar pleiten wij voor preventie die begint bij inzicht.

Wat het onderzoek laat zien

Ongeveer een derde van de werkgevers heeft geen RI&E, en van de RI&E’s die er wel zijn voldoet zo’n derde niet aan de kwaliteitseisen. Een financiële afweging speelt daarbij volgens SEO maar een kleine rol. Werkgevers weten vaak niet goed wat er van hen verwacht wordt, missen de tijd of expertise en schatten de risico’s laag in. Preventie verliest het dan van andere prioriteiten. Organisaties richten zich op wat acuut is, zoals verzuim, en het voorkomen van toekomstige uitval schuift naar achteren.

De oplossing ligt volgens SEO ook niet in geld of nieuwe verplichtingen. Prikkels werken vooral als ze werkgevers helpen met kennis en praktische ondersteuning.

Inzicht maakt het verschil

Daar zijn we het hartgrondig mee eens. Toen onze oprichters, twee artsen, in 2005 hun krachten bundelden, deden ze dat vanuit dezelfde overtuiging: wie pas naar de dokter gaat bij klachten, is vaak te laat. Van nazorg naar voorzorg, dat is nog altijd onze missie. Inmiddels hebben ruim 525.000 mensen de Persoonlijke Gezondheidscheck gedaan, een vorm van preventief medisch onderzoek (PMO). Zij krijgen inzicht in hun gezondheid en leefstijl, en werkgevers zien in een macrorapportage waar de grootste risico’s in hun organisatie zitten.

Hoe hard dat inzicht nodig is, laten onze eigen cijfers zien. 26 procent van de deelnemers aan de Persoonlijke Gezondheidscheck heeft een zeer hoog gezondheidsrisico, zonder dat zelf te weten. En bijna de helft van de mensen die een dringend advies krijgt, gaat daar niet uit zichzelf mee aan de slag. Het ontbrekende besef dat SEO bij werkgevers ziet, speelt dus net zo goed bij medewerkers.

“Alleen meten is niet genoeg”, zegt Annabel Splinter van Niped. “De echte preventiewinst ontstaat pas wanneer inzicht wordt omgezet in gedrag: eerder het gesprek aangaan, passende ondersteuning toegankelijk maken en medewerkers helpen om daadwerkelijk een volgende stap te zetten.”

Van weten naar doen

Voor werkgevers is de boodschap helder. Begin met inzicht: een goede RI&E voor de arborisico’s, een PMO voor de gezondheid van je mensen. Zorg er vervolgens voor dat dat inzicht tot actie leidt, met laagdrempelige ondersteuning en leidinggevenden die signalen vroeg oppakken. En haal kennis in huis waar je die zelf mist. Dat is de belemmering die SEO het vaakst tegenkwam, en tegelijk de belemmering die het makkelijkst weg te nemen is.

De minister verwacht eind dit jaar een beleidsreactie. Wij hopen dat die de stap zet van onderzoek naar ondersteuning. Want preventie werkt, als je weet waar je moet beginnen.

Bron

SEO Economisch Onderzoek (2026), Prikkels voor preventie op de werkvloer, in opdracht van het ministerie van SZW. Aangeboden aan de Tweede Kamer met de Kamerbrief van 7 september 2026 (kenmerk 2026-0000283455).