Welke soorten verzuim zijn er?

De vraag “Welke soorten verzuim zijn er?” komt vaak terug bij HR-professionals en leidinggevenden die grip willen krijgen op het verzuim binnen hun organisatie. Verzuim wordt meestal ingedeeld op basis van duur en oorzaak. Beide geven waardevolle inzichten die helpen om verzuim te begrijpen en te verminderen. In dit artikel lees je welke soorten verzuim er zijn, hoe ze verschillen en wat je eraan kunt doen.

Soorten verzuim op basis van duur

Kort verzuim (en kort frequent)

Afwezigheid van maximaal 1 week
Voorbeelden: griep, migraine, sportblessure
Impact: ongeveer 70% van de meldingen, 10% van de kosten

Kort verzuim komt het vaakst voor. In de meeste gevallen is iemand na een paar dagen weer aan het werk. De kosten en impact zijn beperkt, zeker als het bij een enkele keer blijft.

Toch is het goed om alert te zijn op kort frequent verzuim: medewerkers die zich vaker kort ziekmelden. Dat kan een signaal zijn van stress, overbelasting of een slechte werk-privébalans. Voorkomen dat het erger wordt, begint met het gesprek aangaan.

Middellang verzuim

Afwezigheid tussen 1 en 6 weken
Voorbeelden: herstel van een operatie, rugklachten
Impact: circa 20% van de meldingen, 20% van de verzuimkosten

Middellang verzuim komt minder vaak voor, maar legt meer druk op de organisatie. Denk aan tijdelijke uitval waarbij de medewerker wel terugkeert, maar tijd nodig heeft om te herstellen.

In onze data zien we dat rugklachten, en KANS in 2025 sterk zijn toegenomen ten opzichte van 2024. Deze klachten leiden vaak tot enkele weken uitval en vragen om gerichte aandacht voor werkhouding en preventie.

Goede begeleiding en aandacht voor ergonomie zijn hierbij essentieel. Ook preventie loont: kleine aanpassingen in de werkplek of werkstijl kunnen verzuim op termijn aanzienlijk terugdringen.

Langdurig verzuim

Verzuim van 6 weken of langer
Voorbeelden: burn-out, depressie, chronische aandoeningen
Impact: slechts 10% van de meldingen, maar 70% van de kosten

Langdurig verzuim komt weinig voor, maar heeft de grootste impact. Voor de medewerker betekent het vaak een zware periode, en voor de organisatie is het een flinke kostenpost en organisatorische uitdaging.

Juist daarom is preventie essentieel. Langdurig verzuim ontstaat meestal niet zomaar. Vaak zijn er al eerder signalen geweest. Denk aan vermoeidheid, kort frequent verzuim of veranderend gedrag. Als je die vroeg herkent, kun je verzuim voorkomen.

Soorten verzuim op basis van oorzaak (de verzuimkleuren)

Naast de duur is de oorzaak van het verzuim belangrijk. Die wordt vaak aangeduid met verzuimkleuren. Elke kleur geeft inzicht in de achtergrond van de ziekmelding.

Wit verzuim

Bij wit verzuim is het duidelijk: er is een legitieme reden voor afwezigheid, zoals griep, een medische ingreep of andere fysieke klachten. De oorzaak is objectief en makkelijk vast te stellen.

Grijs verzuim

Grijs verzuim is wat vager. Een medewerker voelt zich niet fit, maar zou eigenlijk nog wel kunnen werken. Vaak is er sprake van een mix van fysieke en mentale factoren, zoals stress of een verminderde werk-privébalans. Dit verzuim is lastig te managen omdat de grens tussen wel en niet (kunnen) werken onduidelijk is.

Zwart verzuim

De ziekmelding heeft geen medische reden. Denk aan onvrede, conflicten of vastlopen in het werk. Het komt weinig voor, maar wijst vaak op structurele problemen binnen de organisatie. Aandacht en dialoog zijn hier belangrijker dan oordeel.

Roze verzuim

De medewerker is ziek maar werkt toch door. Dit heet ook wel presenteïsme. Het lijkt positief, maar het verlaagt de productiviteit en vergroot de kans op serieuze uitval. Vaak ligt de oorzaak in werkdruk, verantwoordelijkheidsgevoel of een onveilige werkcultuur.

Wat hebben deze soorten verzuim gemeen?

Of het nu kort of langdurig is, wit of grijs, alle soorten verzuim kunnen deels voorkomen worden. Toch richten veel organisaties zich vooral op het registreren van verzuim achteraf. Wie is ziek, hoe lang en wat kost dat?

Beter is om vooruit te kijken. Welke medewerkers lopen risico? En wat kun je nu doen om verzuim te voorkomen?

Het Preventief Medisch Onderzoek (PMO) van Niped geeft inzicht in verzuimrisico’s binnen je organisatie. Dat helpt om tijdig te signaleren, te begeleiden en te versterken.

Inzicht krijgen in de verzuimfactoren in jouw organisatie? Laat je adviseren.